Zagrożenia związkami manganu i chromu (VI) podczas spawania

W zależności od rodzaju spawanego materiału, zastosowanej metody i parametrów technologicznych spawania skład chemiczny pyłu spawalniczego będzie się różnił. Podczas spawania elektrodami otulonymi oraz drutami proszkowymi struktura pyłu będzie bardziej złożona, niż pyłu podczas spawania łukowego drutem litym w osłonie gazowej. Składniki pyłu spawalniczego to między innymi: żelazo, mangan, ditlenek krzemu, związki chromu, niklu, molibdenu i niobu. Podczas spawania stali elektrodami otulonowymi i drutami proszkowymi wydzielają się także związki sodu, potasu, wapnia i magnezu, których źródłem jest otulina elektrod oraz proszek topnikowy.Długotrwałe narażenie spawacza na pyły i gazy dymów spawalniczych mogą przyczyniać się do powstawania różnego rodzaju schorzeń układu oddechowego. Pyły działają drażniąco na błony śluzowe spojówek i górnych dróg oddechowych i powodują trwałe zmiany. Ponadto cząstki pyłu absorbują substancje chemiczne, które po wprowadzeniu do organizmu spawacza, głównie drogami oddechowymi, uwalniają się, są wchłaniane i powodują działania toksyczne. Silnie toksycznie działają na narządy i tkanki spawacza m.in. związki manganu i chromu (VI).

Związki manganu działają drażniąco i zapalnie na narząd oddechowy oraz drażniąco na skórę i są trucizną dla ośrodkowego układu nerwowego. Pył wchłaniany przez płuca, przy dużej zawartości manganu może doprowadzić do ostrych toksycznych zapaleń płuc, objawiających się ogólnym osłabieniem, gorączką, suchym kaszlem i dusznościami. Skażenie oczu może wywołać ból i zaczerwienienie spojówek, a w niektórych przypadkach związki manganu mogą wywołać uszkodzenie i zmętnienie rogówki. Najsilniejsze toksyczne działanie ma dwutlenek manganu. Związki chromu VI wartościowego należą do grupy czynników rakotwórczych, są bardzo toksyczne i mogą doprowadzić do uszkodzenia oczu, skóry, nosa, przełyku i płuc. Ostre narażenie na pary, gazy i dymy spawalnicze może skutkować podrażnieniem oczu, nosa i przełyku, zawrotami głowy oraz nudnościami. Długotrwałe narażenie na pary spawalnicze może doprowadzić do uszkodzenia płuc i rozwoju różnego typu nowotworów, w tym nowotworów płuc, krtani i układu moczowego. Ograniczanie narażenia spawacza na pyły i gazy dymów spawalniczych, w pierwszej kolejności powinno uwzględniać możliwość zastosowania innych metod i materiałów w procesach spawania. Następnie możliwość modyfikacji stanowiska pracy i zastosowania rozwiązań technicznych, np. wentylacji ogólnej lub miejscowej. Kolejny krok to zastosowanie rozwiązań zaawansowanych technologicznie zapewniających kompleksową ochronę dróg oddechowych oraz wzroku spawacza w postaci przyłbic z wymuszonym przepływem powietrza. Systemy takie, składa się z przyłbicy z automatycznym filtrem spawalniczym, jednostki napędowej z elementem oczyszczającym oraz węża, przez który jest tłoczone oczyszczone powietrze do przestrzeni pomiędzy twarzą spawacza, a skorupą przyłbicy. Powoduje to wytworzenie nadciśnienia, które zapobiega przedostawaniu się pyłów i gazów dymów spawalniczych do dróg oddechowych spawacza.