Ochrona wzroku i twarzy

Środki ochrony oczu i twarzy mają zapobiegać uszkodzeniom oczu i części twarzowej głowy, spowodowanych różnymi czynnikami, m.in.:

• czynnikami mechanicznymi
• czynnikami chemicznymi i biologicznymi
• szkodliwym promieniowaniem i czynnikami termicznymi.

Podział środków ochrony wzroku i twarzy

Ze względu na formę, jaką przyjmują ochrony wzroku i twarzy, dzieli się je na następujące ochrony:

Okulary ochronne - produkowane są z bocznymi osłonami lub bez osłon. Soczewki wykonane są z nietłukącego się szkła lub z tworzywa sztucznego. Szkła przezroczyste, bez filtrów ochronnych, służą głównie jako ochrona przed różnego rodzaju odpryskami ciał stałych lub cieczy. Szkła posiadające filtry ochronne są specjalnie barwione i chronią przed promieniowaniem ultrafioletowym, podczerwonym i przed jaskrawym światłem.

Gogle ochronne - ściślej niż okulary obejmują twarz w okolicy oczu. Posiadają najczęściej właściwości zabezpieczające przed zaparowaniem szkieł. Praca z szkodliwymi czynnikami chemicznymi wymaga stosowania gogli z pośrednim systemem wentylacji.
Osłony twarzy - wykonane są z tworzyw sztucznych (np. poliwęglanu) lub z metalowej siatki. Mogą być wyposażone w filtry chroniące przed szkodliwym promieniowaniem. Osłony - w zależności od konstrukcji i tworzywa - przystosowane są do prac w różnych środowiskach, np. przy kontakcie z chemikaliami, gdy istnieje możliwość zetknięcia się, bądź uderzenia z cząstkami stałymi. Mogą chronić również podbródek oraz szyję.

Przyłbice spawalnicze- składają się z korpusu, ramki i nasady filtrów. Mocowane są na głowie użytkownika za pomocą nagłowia lub na hełmie ochronnym. Chronią całą twarz.

Tarcze spawalnicze - trzymane są przez pracownika w ręku, np. podczas spawania. Chronią oczy, twarz i szyję. Składają się z korpusu, ramki na szybkę, filtru i rękojeści.

Ochrona oczu i twarzy przed urazami mechanicznymi

Do ochrony oczu i twarzy przed czynnikami mechanicznymi stosowane są najczęściej:

• okulary ochronne, wyposażone zwykle w boczne szybki
• gogle ochronne
• osłony twarzy.

  Urazy oczu i twarzy powstają najczęściej przez odpryski ciał stałych powstających m.in. przy obróbce metalu, drewna, kamieni, tworzyw sztucznych oraz przez uderzenie o wystające przedmioty. Źródłem urazów mogą być też ruchome uszkodzone elementy maszyn i urządzeń (np. tarcze szlifierskie, wiertła itp.). Ze względu na brak możliwości jednoznacznego określenia parametrów charakteryzujących odpryski ciał stałych (energia uderzenia i prędkość) trudno jest ustalić najwyższe dopuszczalne natężenia wymienionych parametrów. Ocena zagrożenia powinna więc być rozsądnie ustalona jakościowo, przy uwzględnieniu rodzaju wykonywanej pracy, obrabianego materiału, intensywności i siły odprysków, obszaru narażenia (oczy lub twarz i oczy). Dla potrzeb badań ochron wzroku przyjęto 4 poziomy zagrożeń, określane na podstawie testów, polegających na uderzeniu stalową kulką o masie 0,86 g z różną prędkością. Zgodnie z tą metodą i PN-EN 168: "Ochrona indywidualna oczu. Nie optyczne metody badań" oraz PN-EN 166: "Ochrona indywidualna oczu" wszystkie okulary, gogle i osłony twarzy, mające chronić przed odpryskami ciał stałych, muszą być przebadane pod względem odporności na uderzenie i na tej podstawie przyporządkowane zostają odpowiedniej klasie ochrony. Najwyższą klasę ochrony mają osłony twarzy, najniższą - okulary ochronne (Tabela poniżej). Innymi parametrami mającymi wpływ na komfort użytkowania ochron jest odporność szybek na zaparowanie oraz ich klasa optyczna. Para osadzająca się na szybkach ogranicza jakość i zakres widzenia, co może być przyczyną powstania urazów.
Obecnie jednak większość wprowadzanych do obrotu gogli i okularów ochronnych posiada właściwości chroniące przed zaparowaniem. Klasa optyczna szybek określana jest na podstawie ich parametrów optycznych.
Środki ochrony oczu i twarzy dzieli się na 3 klasy. Szybki w 1 klasie optycznej przeznaczone są do ciągłego stosowania (np. przez 8 godzin roboczych), natomiast szybki w klasie 3 - do stosowania krótkotrwałego.

Ochrona oczu i twarzy przed czynnikami chemicznymi i biologicznymi

Ochronę oczu i twarzy przed chemikaliami stanowią odpowiednie gogle oraz osłony twarzy (nie okulary!), które mają uniemożliwić bezpośredni kontakt szkodliwych substancji z oczami i skórą pracownika. Substancje chemiczne mogą podrażniać błony śluzowe oczu lub nawet poparzyć gałkę oczną i skórę. Gogle chroniące przed kroplami cieczy, gazami i pyłami składają się z szybki / -ek najczęściej z poliwęglanu, elastycznej oprawy oraz taśmy umożliwiającej szczelne dopasowane do twarzy. Niektóre modele posiadają wentylację, zapobiegając jednak wnikaniu drobinek pyłów i kropel cieczy. Z reguły można je nosić jednocześnie z okularami korekcyjnymi. Osłony twarzy składają się z szybki (najczęściej z poliwęglanu), oprawy i nagłowia; muszą chronić twarz i oczy z przodu i boków. Materiały, z których wykonane są ochrony, są odporne na większość chemikaliów. Osłony przeznaczone są do ochrony twarzy i oczu przed rozbryzgami cieczy, np. podczas przelewania szkodliwych substancji płynnych. Inne formy występowania związków chemicznych - krople cieczy, gazy i pyły - wymagają odpowiednich gogli ochronnych.

Ochrona oczu i twarzy przed promieniowaniem optycznym

Przed promieniowaniem nadfioletowym (także widzialnym) i podczerwonym chronią odpowiednie okulary, gogle i osłony twarzy o różnych filtrach - w zależności od intensywności promieniowania. Do ochrony oczu i twarzy podczas spawania (promieniowanie optyczne, odpryski metalu, dymy spawalnicze) służą gogle spawalnicze z filtrami, okulary bądź przyłbice spawalnicze. Gogle występują w wersji z uchylnymi ramkami, wyposażonymi w filtry lub bez ramki (filtry znajdują się bezpośrednio w oprawie). Używane są przeważnie w spawaniu gazowym i lutospawaniu, natomiast nie stosuje się ich podczas spawania łukiem elektrycznym, mikroplazmowego i cięcia strumieniem plazmy, gdyż wówczas należy osłaniać całą twarz przed intensywnym promieniowaniem. Okulary spawalnicze muszą posiadać boczne osłonki i - podobnie jak gogle - mogą mieć ramki odchylne lub nie.
Okularów spawalniczych używa się z reguły podczas lutowania twardego. Przyłbice spawalnicze chronią oczy oraz całą twarz spawacza i stosowane są wówczas, gdy spawanie jest długotrwałe i intensywne. Podczas spawania łukiem elektrycznym, przy cięciu tlenem lub strumieniem plazmy stosuje się przyłbice i tarcze spawalnicze.
Mogą być wyposażone w filtr pojedynczy o dwóch stopniach ochrony lub w automatyczne filtry spawalnicze samoczynnie przyciemniające widoczność w chwili pojawienia się łuku elektrycznego bądź plazmowego. Przyłbice mogą posiadać systemy wentylacyjne oraz instalacje umożliwiające zamontowanie sprzętu filtrującego z wymuszonym obiegiem powietrza. Wszystkie tarcze i przyłbice spawalnicze muszą posiadać szklane lub poliwęglanowe szybki ochronne, chroniące oczy i filtry przed odpryskami.

Ochrona oczu przed słońcem

Intensywne promieniowanie słoneczne stanowi jedno z najbardziej powszechnych zagrożeń dla osób pracujących na zewnątrz oraz dla kierujących pojazdami. Ochronę przed słońcem stanowią okulary z odpowiednimi filtrami, w tym również chroniącymi przed promieniowaniem UV. Dobór zależy od intensywności świecenia oraz indywidualnej wrażliwości na światło.