Uznawanie technologii spawania w świetle badań laboratoryjnych

1. Wstęp
2. Instrukcja technologiczna spawania łukowego WPS.
3. Złącza próbne na uznanie technologii spawania.
4. Materiał.
5. Metoda spawania.
6. Zakres badań.
   • badania wizualne VT,
   • badania radiograficzne RT lub ultradźwiękowe UT,
   • kontrola pęknięć powierzchniowych (metoda PT lub MT),
   • próba rozciągania poprzecznego RM,
   • próba zginania poprzecznego RG,
   • próba udarności KCV,
   • próba twardości HV,
   • badania makroskopowe MA
7. Podsumowanie

Kontrola pęknięć powierzchniowych (metoda PT lub MT)

   Wykrywanie nieciągłości powierzchniowych w obrębie spoiny, a zwłaszcza strefy wpływu ciepła przeprowadzane jest w zależności od rodzaju materiału metodą penetracyjną lub magnetyczną. Badania penetracyjne PT winny być przeprowadzane wg zaleceń normy PN-EN 571-1, a kryteria oceny wg normy PN-EN 1289. Metoda ma zastosowanie do wszystkich materiałów konstrukcyjnych.
Norma PN-EN 1289 dzieli wskazania na liniowe, przy których długość jest trzy razy większa niż szerokość i nieliniowe, gdy jest mniejsza lub równa. Do wykrywania małych niezgodności zalecane są penetranty o wysokiej czułości stosowane na gładką powierzchnię. Szerokość badanej powierzchni powinna obejmować spoinę i min. 10 mm po jej obydwu stronach. Ocenę wskazań należy przeprowadzić po upływie minimalnego czasu wywołania, ale przed pogorszeniem się wskazań. Poziom akceptacji PAK-2X odpowiadający poziomowi jakości PJA B w badaniach penetracyjnych wymaga powierzchni gładkiej bez rozprysków. Oceniana powierzchnia winna być oświetlona światłem białym o natężeniu min. 500 lx na powierzchni badanej penetrantami barwnymi. W przypadku penetrantów fluorescencyjnych oceniana powierzchnia nie może mieć większego oświetlenia światłem białym niż 20 lx, a natężenie napromieniowania lampą UV winno wynosić 10 ¸ 50 W/cm2. Radiometry i luxomierze winny mieć aktualny certyfikat wzorcowania. Ocena wyników badań PT polega na pomiarze długości wskazań liniowych lub dłuższej osi wskazań nieliniowych i sprawdzeniu czy mieszczą się one w granicach odpowiadających poziomom akceptacji tzn dla PAK 2X - wskazanie liniowe l <= 2 mm i wskazanie nieliniowe d <= 6 mm.
Do badania materiałów ferromagnetycznych może być stosowana metoda magnetycznoproszkowa MT. Badania magnetyczne MT winny być przeprowadzane wg zaleceń normy PN-EN 1290, a kryteria oceny wg normy PN-EN 1291. Podobnie jak w badaniach penetracyjnych, poziomowi jakości PJA B odpowiada poziom akceptacji PAK-2X. Symbol X- oznacza, że wskazania liniowe powinny być jak dla poziomu akceptacji PAK-1. Ocena wyników badań MT polega na pomiarze długości wskazań liniowych lub dłuższej osi wskazań nieliniowych i sprawdzeniu czy mieszczą się one w granicach odpowiadających poziomom akceptacji. PAK-2X dopuszcza wskazania liniowe l <= 1,5 mm i wskazanie nieliniowe d <= 3 mm. Do badań złączy z wymaganym poziomem akceptacji PAK-2X wymagana jest gładka powierzchnia i środki wykrywające fluoryzujące lub barwne ze środkiem kontrastowym.

Rys.7 Przykład badania penetracyjnego złącza trójnika rurowego od strony grani. Widoczny ciągły brak przetopu i siatka pęknięć zmęczeniowych eksploatacyjnych.